Wij bedriegen onze leerlingen

Ongeveer een jaar geleden had ik een gesprek met een taalcoördinator Nederlands in een Vlaamse secundaire school in Brussel. Het gesprek kaderde in een onderzoek dat ik voerde naar het taalbeleid in Brusselse scholen.
De school in kwestie is volgens de persoon waarmee ik sprak op minder dan 15 jaar tijd geëvolueerd van een gerenommeerde “witte” school naar een multinationale school waarin nog minder dan 90% van de leerlingen het Nederlands als thuistaal heeft.
Hieronder geef ik het gesprek integraal en ongekuist weer. De inhoud is ontluisterend en naar mijn mening nogal schrijnend. Bovendien lijkt de bijdrage me relevant in het licht van de reacties op de onlangs gepresenteerde PISA-scores, waarover ik al een ander stukje deelde. Oordeel zelf maar.

De afbeelding bij deze bijdrage heeft overigens niets te maken met de school waarvan sprake. De credits voor de foto behoren bruzz.be toe.

###

Heeft het aantal niet-Nederlandstalige leerlingen een impact op de schoolresultaten?
Ja, wij scoren heel slecht op de rapporten, wij kampen met een enorme schoolachterstand. De belangrijkste reden is hun gebrekkige kennis van het Nederlands. De helft van de tijd begrijpen ze niet wat ge zegt. Dat is frustrerend, zowel voor ons als voor hun, zij verliezen hun motivatie voor een stuk daardoor.

Zijn anderstalige leerlingen gemotiveerd om Nederlands te leren?
Nee, helemaal niet. Nederlands maakt gewoon geen deel uit van hun leven, de school is de enige plek waar die Nederlands moeten spreken. Die willen ook helemaal geen Nederlands leren, ze zitten hier omdat hun ouders beslist hebben dat ze naar een Vlaamse school moeten.

Waarom is dat? Waarom sturen anderstalige ouders hun kinderen naar een Nederlandstalige school?
Omdat ze denken dat dat beter is voor hun kansen op goed werk later.

Mogen anderstalige leerlingen op school andere talen dan het Nederlands spreken?
In principe niet. In feite moeten ze overal Nederlands spreken, ook op de speelplaats of in de gang. Een paar jaar geleden waren we daar strenger op, maar nu is het opnieuw verwaterd. Het is ook moeilijk af te dwingen als niet alle leerkrachten meedoen. Er zijn er die zich daar niet mee willen bezighouden. Vroeger kreeg wie geen Nederlands sprak soms een achtste uur. Niet dat dat die mannen iets kan schelen. Als die moeten nablijven, dan doen ze dat gewoon, dat maakt voor hun niet uit. Maar dus in de realiteit spreken ze allemaal Frans buiten de klas.

Weet u van elke leerling in uw klassen welke taal hij thuis spreekt?
Ja, wij hebben van elke leerling een leerlingenportret. Daarvoor nemen we aan het begin van het schooljaar taaltoetsen af, om een beeld te krijgen van hun Nederlandse taalvaardigheid. De resultaten posten we op Smartboard, zodat elke leerkracht weet wat het niveau is van de leerlingen.

Ziet u dan vooruitgang in de zes jaar dat die leerlingen hier zitten?
Nee, want vanaf het derde jaar doen we geen aanvangstoetsen meer. Dat is omdat er geen standaardtoetsen bestaan. En om ze zelf te ontwikkelen, is het te duur voor een kleine school alleen. Dus ja, na het derde jaar hebben we enkel nog de punten op de rapporten om hun vorderingen te meten.

Zullen de anderstalige leerlingen op het einde van het 6de jaar klaar zijn voor hogere studies?
Nee. Absoluut niet. Ik vind eigenlijk dat wij onze leerlingen bedriegen, we laten ze altijd maar passeren, maar op het einde van het zesde hebben ze een diploma dat niks waard is, want in het hoger onderwijs kunnen ze niet volgen. Ik geloof dat ongeveer 2% van de ASO’ers zijn hogere studies afmaakt. De rest gaat in de Colruyt werken, maar dat kan toch niet de bedoeling zijn van een ASO-diploma.

Verlaagt u uw norm voor anderstalige leerlingen?

Ja, wat kunt ge anders doen? Als ge ze moet beoordelen zoals in een witte school, dan mogen ze nooit overgaan. Ge kunt ze toch moeilijk laten overzitten tot hun achttiende? Wij zijn dan nog redelijk streng in vergelijking met sommige andere scholen in Brussel. Maar dan nog, het blijft toch een farce. De leerdoelstellingen zijn totaal onrealistisch voor die leerlingen.

Werpt het taalbeleid zijn vruchten af?

Ge ziet wel een beetje vooruitgang, maar eigenlijk niet zo veel. Dat taalbeleidsplan dat ik elk jaar maak, in feite is dat een druppel op een hete plaat. Op het einde van hun secundair kunnen die geen goed Nederlands. Ze denken soms van wel, omdat ze de enigen zijn in hun omgeving die een beetje Nederlands spreken, maar het blijft zeer zwak Nederlands. Ook omdat niet alle leerkrachten meewerken. Het zijn altijd dezelfden die meedoen. Er zijn er andere die niks 
willen doen dat niet rechtstreeks met hun vak te maken heeft of die nooit eens buiten de schooluren iets willen doen. Ik steek keiveel energie in het overtuigen van mijn collega’s van buiten de taalvakgroep om ook mee te werken aan het beleid, maar ik krijg nauwelijks respons.

Hoe staan de leerlingen tegenover de initiatieven uit het taalbeleidsplan?
Over het algemeen doen ze dat wel graag. Zoals de gedichtendag, dat vinden ze plezant omdat 
ze dan zelf hun eigen ding kunnen doen en daar werken ze goed aan mee.

Is deelname aan die initiatieven vrijblijvend?
Vroeger wel, maar nu niet meer. Nu moet iedereen verplicht deelnemen aan de initiatieven die zijn voorzien voor zijn graad. Hun Nederlands is zo zwak, dat we zijn overgeschakeld naar verplichte deelname.

Voelt u zich voldoende opgeleid om les te geven aan anderstalige leerlingen?

Ja. De universitairen daarentegen verschieten nogal als ze hier komen lesgeven. Maar ja, die hebben bijna geen stage gedaan, een paar uurkes maar. Terwijl wij, ik heb de lerarenopleiding gevolgd en wij moesten veel meer stage doen. Ik heb stage gedaan in alle types onderwijs, ook in NT2 en buitengewoon onderwijs. Ik wist dus beter waar ik terechtkwam, maar de universitairen zijn mijn inziens niet voldoende opgeleid om les te geven in een school als die van ons.

Spreekt u met anderstalige leerlingen soms een andere taal dan Nederlands om iets uit te leggen?
Ik niet, ik ben leerkracht Nederlands en Engels en spreek dus die talen in mijn les. Maar sommige van mijn collega’s doen het wel. Ge hebt ook geen keus soms. Hetzelfde op de oudercontacten. In principe zijn die in het Nederlands, en als de ouders geen Nederlands begrijpen, moeten ze normaal gezien zelf een tolk meebrengen. Maar dat doen ze niet en wat kunt ge dan doen? Dan praat ge daar Frans mee.

Hoe ervaart u de afstand tussen uw leefwereld en die van de anderstalige leerlingen?
Zij zijn van een totaal andere cultuur dan wij. Ze hebben geen schoolcultuur, de ouders zijn niet geïnteresseerd in wat de school doet of in wat hun kinderen leren. Een groot deel van de leerlingen is moslim en die zijn totaal niet geïnteresseerd in school of een diploma, hun ouders zijn zelf werkloos, die hebben niet dezelfde arbeidsethiek als wij. En als ge er iets van zegt, dat Nederlands hun meer kansen geeft om later werk te vinden, lachen ze u uit. 
Ge merkt het ook als de school iets organiseert, er komt niemand naartoe. Wij hebben geen 
eetdagen ofzo meer, gewoon omdat hun dat niet interesseert, ze komen niet.

Anderstalige leerlingen zouden op onze school een aantal lesuren in hun moedertaal moeten kunnen volgen. Wat is uw mening hierover?
Ik ben het daar helemaal niet mee eens. Wij hebben dat vroeger al eens geprobeerd, maar dat heeft niks uitgehaald. Trouwens, hoe zouden we dat moeten doen? Met tolken? In sommige van mijn klassen zou ik dan zes of zeven tolken nodig hebben, dat is niet te doen. Nee, ik vind niet dat de school zich moet aanpassen aan haar leerlingen. Eigenlijk zouden die wel les moeten krijgen in hun moedertaal of in het Frans, maar dan in een andere school. Niet dat hun Frans goed genoeg is, dat is ook maar “straatfrans”. In feite zijn die in geen enkele taal echt goed.

 

 

 

Advertenties

1 Comment

  1. Bedriegen in het onderwijs gebeurt op vele niveaus :
    Twee jaar (misschien ondertussen drie ?) geleden maakte ik de feestelijke einddiploma-uitreiking mee aan de V.U.B. van een nichtje dat na zes jaar studie (!) met onderscheiding een diploma klinische psychologie haalde. Samen met haar zo’n honderdtal andere medestudenten denk ik. In de faculteit psychologie en educatiewetenschappen waren er nog andere takken van psychologie en een hele klad verschillende agogie-richtingen. Ik schat het aantal uitgereikte diploma’s op een kleine vierhonderd. Excuus als het niet volledig klopt. En dat alleen voor die faculteit, dat jaar, en Brussel. Als onze andere Vlaamse uniefs dezelfde aantallen afleveren, jaar na jaar, komt men na enkele jaren tot een gigantisch aantal universitaire afgestudeerden die men nooit aan werk zal kunnen helpen binnen hun vakgebied. (dat jaar haalde ook Bert Anciaux ook een of ander doctoraat, maar dit terzijde). Het strafste was dat men in de opgezette show voor diploma-uitreiking voor de enthousiaste afgestudeerden, drie oudgedienden liet getuigen over hun “inzet” , dank zij hun diploma, in de “echte” maatschappij: iemand van de HR van De Lijn, iemand van een intercommunale en nog iemand die in een of andere overheidsorganisatie (ngo ?) werkzaam was. Niemand dus uit de privésector. Iedereen denkt het er het zijne van, maar ik realiseerde me wel hoe gigantisch het gros van die jonge mensen daar bij de neus weren genomen, met die nivellering naar onder toe.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s